I. Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự

Trong văn bản tự sự, sự miêu tả cụ thể, chi tiết về cảnh vật, nhân vật và sự việc có tác dụng làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, gợi cảm, sinh động.

1. Đoạn trích (SGK).

2. Trả lời câu hỏi.

a. Đoạn trích kể về trận đánh đồn Ngọc Hồi. Trong trận đánh đó, vua Quang Trung trực tiếp chỉ huy binh lính bày binh bố trận để tiến đánh quân Thanh.

b. Đoạn trích kể ba sự việc chính: Quân của vua Quang Trung tiến đánh đồn Ngọc Hồi, quân Thanh kháng cự và sau đó thất bại, Thái thú Sầm Nghi Đống tự thắt cổ.

c. Nếu chỉ kể lại sự việc diễn ra như trong sách đã dẫn thì câu chuyện không sinh động, vì chỉ đơn giản kể lại các sự kiện. So với đoạn trích thì trận đánh được tái hiện lại một cách sinh động nhờ những yếu tố miêu tả.

II. Luyện tập

- Trong đoạn trích Chị em Thúy Kiều:

+ Chỉ có một câu tả cảnh (Êm đềm trướng rủ màn che); còn lại chủ yếu là các hình ảnh tả tài sắc của Thúy Kiều và vẻ đẹp của Thúy Vân.

+ Các hình ảnh thể hiện vẻ đẹp của thiên nhiên được lấy để khắc họa vẻ đẹp của hai nhân vật chứ không phải để tả thiên nhiên. Đây là đặc điểm ước lệ của văn học trung đại.

- Trong đoạn trích Cảnh mùa xuân:

+ Các hình ảnh tả cảnh: Con én đưa thoi; cỏ non xanh tận chân trời; cành lê trắng điểm một vài bông hoa; ngổn ngang gò đống kéo lên; thoi vàng vó rắc, tro tiền giấy bay; tà tà bóng ngả về tây; phong cảnh có bề thanh thanh; nao nao dòng nước uốn quanh; dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang.

+ Tả người: Gần xa nô nức yến anh; dập dìu tài tử giai nhân; ngựa xe như nước, áo quần như nêm; chị em thơ thẩn dan tay ra về.

- Nguyễn Du sử dụng yếu tố miêu tả trong việc khắc họa vẻ đẹp của hai chị em Thúy Kiều. Nhờ yếu tố miêu tả, tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp khác nhau giữa hai chị em Thúy Kiều: đó là vẻ đẹp phúc hậu của Thúy Vân, vẻ đẹp mặn mà của Thúy Kiều.